Stripkap

Een webarchief van stripjournalist Gert Meesters


De Amerikaanse broers Hernandez filosoferen over het einde van hun stripreeks Love and Rockets

Echte vrouwen in twee dimensies


Een strip maken over onder andere vrouwenworstelen, wellustige vrouwen tekenen met DDD-cup, en toch evenveel vrouwelijke als mannelijke lezers hebben, is een prestatie. Verhalen vertellen die spontane associaties oproepen met literatuur van Nobelprijswinnaars, is dat nog meer. De strip heette Love and Rockets en de auteurs, Gilbert en Jaime Hernandez, behoren tot de meest bejubelde stripauteurs in de States. Vorig jaar zetten ze onverwacht hun stripreeks stop bij nummer 50. De 15e en laatste bundeling in boekvorm van Love and Rockets is net verschenen.

Studio City, L.A. Op een letterlijke boogscheut van Hollywood wonen twee broers die Amerika een nieuw soort strip hebben geschonken. Vóór hen bestonden veelal inspiratieloze superheldenstrips en ranzige, meestal ouderwetse underground. Vanaf het eerste deel van hun strip Love and Rockets (1982) kwam daar een eerlijke, (min of meer) realistische strip bij. De broertjes zien er met hun donkere kleren en latino-uiterlijk allebei uit als muzikanten van Los Lobos die relatief laat de postpunk hebben ontdekt. Maar qua persoonlijkheid blijken ze heel verschillend. Gilbert (40) is de zelfbewuste zakenman en de eksperimenterende artistieke leider. Jaime -spreek uit: haimee- (37) is de esteet, die prachtige zwart-witprenten tekent, maar zich tegelijk verlegen afvraagt wat de mensen toch in zijn strips zien. In hun gezamenlijke strip Love and Rockets brachten beiden aanvankelijk campy science-fiction met vrouwen in de hoofdrollen. Met het realistischer worden van de reeks kregen de rockets uit de titel eerder een seksuele dan een mechanische betekenis. Jaime vertelde een intelligente soap over jonge Mexicaans-Amerikaanse vriendinnen in de buurt van L.A. In het begin voerde hij nog wel eens superheldinnen op, later spitte hij de verre van probleemloze relatie tussen het lesbische koppel Maggie en Hopey grondig uit. Gilbert bouwde onder andere rond het Mexicaanse stadje Palomar een uitgebreide saga op, die door de mix van Latijns-Amerikaanse kultuur en magisch realisme vaak werd vergeleken met het werk van García Márquez. De inwoners van Palomar worden geconfronteerd met de oprukkende Amerikaanse kultuur en destruktieve natuurrampen, tot het hoofdpersonage, de koppige burgemeesteres Luba, het dorp verlaat. De vertelwijze van de broers liep opvallend gelijk: door een stelsel van flashbacks kreeg de lezer telkens een ander stukje van een levensverhaal te zien, een beetje zoals schrijver A.F.Th. van der Heijden zijn Tandeloze Tijd -epos fragmenteert.

Gilberts vrouwenMaar alles begon met de personages. Dat die geen geïdealiseerde, maar levensechte vrouwen zijn, bleek 15 jaar geleden in de Amerikaanse strip bijzonder, herinnert Jaime zich: "Men vertelde dat er in onze strip vernieuwende tema's werden aangesneden. Terwijl we alleen vrouwelijke hoofdpersonages gebruikten. Zo gemakkelijk is het dus om origineel te zijn (lacht). Het was bovendien erg leuk om vrouwelijke hoofdpersonages te gebruiken, want ons lezerspubliek bestaat al vanaf het prille begin voor de helft uit vrouwen, wat uiterst uitzonderlijk is in de States. Als we moeten signeren, komen er altijd prachtvrouwen om een tekening vragen. (ernstig) Ik had nooit gedacht dat zulke mooie vrouwen strips lazen. Soms krijg je van je mannelijke publiek wel rare reakties. Toen mijn hoofdpersonage Maggie opeens dikker begon te worden, reageerden sommige lezers verontwaardigd. Ik heb er mij niks van aangetrokken."

Hoewel hen tientallen keren de vraag werd gesteld, weten de broers nog altijd niet zeker waarom sterke vrouwen in hun verhalen meestal met de hoofdrol gaan lopen. Een plausibele reden kan zijn dat de broers hun vader nauwelijks hebben gekend. Nadat hij stierf, voedde moeder Hernandez haar zes kinderen alleen op. Gilbert: "Wij voelden erg goed aan hoe onze moeder dacht. Voor ons is het dus vrij gemakkelijk om over vrouwelijke personages te vertellen, maar veel tekenaars kunnen dat niet. Het beste zou natuurlijk zijn dat vrouwen zelf begonnen strips te maken. Dat gebeurt gelukkig ook meer en meer."

Het is niet eenvoudig om geloofwaardige personages neer te zetten. Gilbert denkt daar niet bewust bij na: "Bij mij begint een personage van een schets. De schetsen worden echte mensen; of dat dan mannen of vrouwen zijn, is bijkomstig."
"Je gebruikt allerlei soorten informatie. Je baseert je voor een deel op mensen die je kent, maar zelf fantaseer je er natuurlijk een en ander bij", vult Jaime aan. "Mijn belangrijkste personage, Maggie, is honderd mensen tegelijk. Ze maakt veel dingen mee die in mijn naaste omgeving echt gebeurd zijn bij verschillende mensen. Haar vriendin Hopey is veel eenvoudiger omdat ze uit minder persoonlijkheden bestaat. Soms gebruik je alleen iemands uiterlijk, of zuig je een personage helemaal uit je duim." Gilbert: "We gaan eigenlijk vooral uit van situaties, die eventueel echt gebeurd zijn." Jaime: "En dan denken we: 'Dat personage zou misschien op dezelfde manier kunnen reageren als die persoon'."

Gilbert heeft zich sporadisch al eens gewaagd aan een autobiografisch verhaal, maar Jaime heeft daar duidelijk geen zin in. "Ik zal nooit mezelf als personage opvoeren. (aarzelend) Dat is echt niks voor mij. Ik moet een heleboel kunnen verzinnen." Gilbert verklaart hoe hun eigen persoonlijkheden toch in hun strips sluipen: "De personages waarmee we het meeste sukses hebben, in Jaime's geval Maggie en bij mij Luba, zijn het meest zoals onszelf. Het leuke is dat we in hen onze donkerste kanten kwijt kunnen, omdat het vrouwelijke personages zijn: niemand zal ze ooit met ons proberen te identificeren. Maar als er met een of ander mannelijk personage iets gebeurt, vragen de mensen direkt of dat autobiografisch is."

Jaimes Maggie"Maggie is erg beroemd omdat ze altijd voor schut staat, of van zichzelf denkt dat ze zich voor schut heeft gezet. Dat ben ik", legt Jaime uit. Gilbert: "Als je erg gevoelig bent, dan stop je jezelf niet als een gevoelige kerel in een strip. Wij kreëren een gevoelig personage, en op die manier kun je zelf zo sentimenteel zijn als je wil, zonder dat je je moet inhouden. Daarom kunnen we ook niet goed afstand doen van onze personages."

Dat de reeks vorig jaar werd stopgezet, had vooral te maken met de ingewikkelde struktuur van de stripreeks. Gilbert was de initiatiefnemer: "Ik weet niet hoe het in Europa zit, maar hier hadden sommige striplezers wat moeite met Love and Rockets . Amerikaanse lezers houden niet zo van strips die al een eeuwigheid lopen en waarbij je veel verhaalelementen moet onthouden. Mogelijk is het een vorm van mentale luiheid, wie zal het zeggen? Maar de reeks werd een zodanig gecompliceerde puzzel, dat ik kan begrijpen dat het erg moeilijk werd voor kandidaat-lezers. Om er echt plezier van te hebben, moest je bijna de hele reeks lezen." Jaime:"De personages hadden al erg veel meegemaakt. Je moest al weten waarom een bepaald personage een bepaalde bijnaam had gekregen om het verhaal nog perfekt te begrijpen. We moesten wel stoppen met de reeks. Toen we het uiteindelijk deden, betekende dat een enorme opluchting voor mij. Nu teken ik weer met plezier, maar de laatste jaren Love and Rockets waren een karwei. De uitgewerkte chronologie werd echt een nadeel. En toch heb ik nooit een verhaal zomaar snel afgehaspeld. Als ik het gevoel kreeg dat dat gebeurde, dan veranderde ik het verhaal."

Sinds vorig jaar werken de broers afzonderlijk aan eigen projecten. Gilbert: "Ik heb eerst Girl Crazy gedaan, bij de grote uitgever Dark Horse. Dat was een kort pretprojekt over drie zestienjarige meisjes. Nu ben ik bezig met New Love , bij onze Love and Rockets -uitgever Fantagraphics Books. New Love is eigenlijk een bloemlezing, met veel verhalen en tekenstijlen. Maar in tegenstelling tot een klassieke bloemlezing, waarin je werk van verschillende auteurs hebt, teken ik alles in New Love zelf. Ik doe alleen maar alsof ik verschillende tekenaars ben... (lacht). Ik breek niet radikaal met Love and Rockets . In New Love komen personages uit Love and Rockets voor en ook daarna wil ik nog oude personages gebruiken." Jaime's nieuwe projekten lopen parallel. Ook hij maakte eerst een driedelige miniserie: Whoa, Nellie! , waarin de vrouwelijke worstelaars uit Love and Rockets de hoofdrol kregen. "Whoa, Nellie! betekent zoiets als 'kijk nou eens!'. Een beroemde worstelkommentator die we in onze jonge jaren nog op tv hebben gezien, heeft die uitdrukking tot zijn handelsmerk gemaakt. Met Whoa, Nellie! heb ik mijn hersenen wat rust gegeven. Daarna heb ik Maggie and Hopey Color Fun gemaakt, een vervolg op mijn verhalen in Love and Rockets , voor één keertje in kleur. Binnenkort begin ik aan mijn nieuwe lange reeks, Penny Century . In die reeks wil ik de tienerjaren van Maggie's ex-vriend Ray als onderwerp nemen en daarmee mijn eigen tienerjaren vertellen, die ik nooit in Love and Rockets heb verwerkt."

Op de nieuwe strips van de broertjes staat nog steeds de vermelding Love and Rockets Comic . "Dat heeft niet alleen met kommersie te maken", verdedigt Gilbert die aanpak, "Onze nieuwe strips maken nog altijd deel uit van hetzelfde universum. We hebben nooit de naam willen laten vallen, maar we wilden stoppen met de stripreeks Love and Rockets . Ik denk dat we de naam zullen blijven gebruiken zolang we strips maken." Gilbert en Jaime zijn niet de enigen die de naam van hun strip kunnen appreciëren. Een Engelse rockgroep draagt dezelfde naam. Gilbert heeft daar zelfs een strip aan gewijd: "In mijn Love and Rockets -bundel X heb ik een beetje wraak genomen. Die Engelsen hebben de naam van onze strip gewoon overgenomen, zonder eraan te denken dat ze dat misschien eens moesten vragen. Als Nirvana onze naam had gekozen, dan zouden we dat misschien leuk hebben gevonden. Maar de Engelse Love and Rockets... Dus heb ik in X ervoor gezorgd dat de Engelsen fake waren en dat een onbestaande groep uit L.A. er eerst was. Lekker puh."

Buiten de opgegeven chronologie lijkt er weinig veranderd: de naam Love and Rockets en veel personages blijven. Jaime preciseert: "Ik weet nog niet goed welke verschillen er ontstaan zijn door het opheffen van onze gezamenlijke stripreeks. Het lijkt alsof ik nog aan Love and Rockets werk, maar dan op mijn eigen tempo." Gilbert: "Na nummer 50 dacht ik: nu heb ik het gehad met die personages. Maar een tijdje nadien realiseerde ik mij dat dat niet waar was. Ik wil wel nog vertellen over mijn Love and Rockets -personages, maar ik zal het niet meer op dezelfde manier vertellen. Voor mij is de mogelijkheid om een nieuw publiek te bereiken erg belangrijk. Veel fans van Girl Crazy hebben nooit Love and Rockets gelezen. En toch blijf ik mezelf. Ik heb heel veel zin om zoals Robert Crumb (de vader van de Amerikaanse underground red.) in het begin van de jaren zeventig, veel verschillende strips uit te brengen."

De kans bestaat overigens dat Love and Rockets niet alleen in stripvorm voortleeft. Gilbert: "Twee producers zijn momenteel bezig met onze Love and Rockets -film. We willen al tien jaar een film, maar het is nog nooit gelukt, omdat we die film helemaal zelf onder kontrole willen hebben en regisseren." De sarkastische grijns van Jaime spreekt boekdelen: "Filmbonzen moeten je altijd de indruk geven dat zij de macht hebben. 'Jij bent dat genie van Love and Rockets . Wij hebben het geld. Dus toon maar eens hoe geniaal je bent'. Terwijl ze gewoon de strips moeten lezen." Gilbert: "Maar nu lijkt er dus echt wel schot in te komen. Mijn deel van het skript is gebaseerd op mijn Palomar-verhalen voor Love and Rockets ; Jaime's stuk is ook wel met Maggie en Hopey, maar is niet direkt te verbinden met een specifiek stripverhaal. Het enige probleem dat we nog hebben, is geld. Als je iemand kent die ons twee miljoen dollar wil geven voor een film, stuur hem dan maar naar ons."

Gert Meesters

De vijftien bundels of de vijftig comics van Love and Rockets zijn verkrijgbaar bij de gespecialiseerde striphandel, evenals Jaime's driedelige comic Whoa, Nellie!, eendelige Maggie and Hopey Color Fun, en Gilberts nieuwe reeksen Girl Crazy (drie delen) en New Love (vijf delen van de zes zijn al uit). Op Girl Crazy na is alles verschenen bij Fantagraphics Books.

Dit interview werd afgenomen in juli 1996 en werd aangevuld gepubliceerd in De Morgen in oktober 1997. Het verscheen ook in Stripjaar 1997 bij Sherpa. Het werd omgespeld in de spelling-Geerts.


Samenstelling: Gert Meesters / laatste update: 13-06-2006 .
Deze site ziet er het best uit op een Mac, zoals alles eigenlijk.
Het copyright op gebruikte afbeeldingen uit strips behoort toe aan de vermelde auteurs en uitgeverijen.