Stripkap

Een webarchief van stripjournalist Gert Meesters


Marcel Ruijters, een stripkunstenaar met zelfkennis
"Ik ben een verslaafde gek!"


Het landelijke Nederlands-Limburgse Sittard heeft een internationaal gerespekteerde artiest voortgebracht. Marcel Ruijters is een veelzijdige tekenaar en schilder, die in stripmiddens wordt verheerlijkt als de voortrekker van de uitgaven in eigen beheer en als de heerlijk compromisarme verhalenverteller van de reeks Dr. Molotow. Zijn strips, die uitmunten door uitermate weirde personages - uiterlijk en karakterieel -, leunen aan bij de beste undergroundtraditie van grote meneren als Crumb en de Hernandez-broertjes. Ze zijn anderzijds erg toegankelijk door het klassiek gestruktureerde verhaal, en de erg traditionele lettering. Ruijters maakte ook de cover voor één van de moedigste uitgaven van het laatste jaar: de bundeling van underground en small press met de naam Formaline, die de Bronzen Adhemar Stichting uitgaf. Zijn ster rijst, want zijn stripwerk is verhuisd naar een professionele Vlaamse uitgeverij, De Schaar. Die uitgeverij heeft ambitieuze plannen met Dr. Molotow...

Dr. Molotow wordt vertaald?

Dr. MolotowJa, kennelijk ziet De Schaar het zitten om met mij verder te gaan. De uitgever heeft nogal goede kontakten in de Engelstalige landen. Ik denk wel dat Dr. Molotow er kans op slagen heeft, want de strip heeft behoorlijk veel Amerikaanse invloeden. Er zit een bepaalde geest in die zich vrij gemakkelijk laat overzetten voor het Amerikaanse publiek. Vooral Amerikaanse films hebben me sterk beïnvloed. Films van David Cronenberg, The Texas Chainsaw Massacres, Psycho, Silence of the Lambs, maar ook de hele Mad Max-serie: allemaal angelsaksische invloeden. De uitgever verwacht van de Engelse versie van Dr. Molotow veel meer dan van de Nederlandse, omdat hij vermoedt dat er in het Engels een veel groter publiek mee te bereiken is. Als je ervan uitgaat dat tien procent (een optimistische schatting) van het stripkopende publiek geïnteresseerd is in undergroundstrips zoals ik die maak, dan betekent dat percentage over de plas natuurlijk een groter publiek in absolute aantallen. Ik moet ook zeggen dat de uitgever het professioneel aanpakt: de vertaling is gemaakt onder supervisie van native speakers.

Waarom begint de Engelse Dr. Molotow met het derde album?

Omdat ik niet meer achter het tekenwerk van het eerste album kan staan. Iedere tekenaar vindt zijn vroegere tekenwerk vreselijk. Ik vind het tekenwerk van Dr. Molotow 1 te schetsmatig. Het verhaal mag er nog wel zijn. Het is niet verstandig, denk ik, om internationaal te debuteren met een stijl die niet representatief is voor waar je nu mee bezig bent. Het derde verhaal vonden de uitgever en ik het best geschikt om mee te beginnen. Er gaat wel een vijf pagina's lange introduktie van de personages aan het echte verhaal vooraf, omdat ik dat toch wel nodig vond voor een goede verstaanbaarheid. De lezer hoeft natuurlijk nog niet alles te weten over de personages. Ik ben zelf met een stripepos als Love and Rockets (beste stripsoap aller tijden nvdr) ergens middenin begonnen. Dat wekt je nieuwgierigheid. Je gaat daardoor vanzelf ouder werk zoeken, om meer over de personages te vernemen. Je moet je ook niet te veel zorgen maken over wat het effekt bij het publiek zal zijn, want dat geraak je op een gegeven moment helemaal vast.
De Molotow-familieJe hebt vaak het gevoel na het lezen van een strip dat je nu wel alles weet wat erin zat. Veel strips zijn gewoon zo glashelder geconcipieerd. Maar Love and Rockets kun je wel twintig keer met plezier herlezen. En ik hoop dat het met mijn strips ook wat die richting uitgaat. Er is natuurlijk wel een min of meer afgerond verhaal per album, maar ik wil tot elke prijs het Asterix-effekt vermijden: dat je elke keer hetzelfde verhaal vertelt met een andere setting. Elke keer worden de Romeinen op hun nummer gezet en that's it.

Denk je dat je Dr. Molotow zult blijven maken?

Ik denk dat het over tien jaar nog wel interessant kan zijn om een kop van Dr. Molotow te tekenen. Ja dus. Maar het zou best kunnen dat de reeks dan geëvolueerd is in de richting van psychologische verhalen, zoals Love and Rockets op een gegeven moment de tongue-in-cheek science fiction heeft gelaten voor wat hij was en een prachtige karakterstudie is geworden.
Het kan ook zijn dat de reeks over tien jaar niet meer zal voldoen en dat ik iets anders zal moeten bedenken. Dat wil ik openlaten. Misschien bedenk ik dan wel een spin-off. Eigenlijk is Dr. Molotow een spin-off van een strip die ik tijdens mijn puberteit heb getekend , The Bad Guys. Die strip speelde zich af in een soort van Moebius-stad en Dr. Molotow was toen een mager mannetje. Veel karakters uit mijn strip bestaan al sinds mijn kindertijd, ook al kan hun uiterlijk heel erg verschillen van de eerste keer dat ik ze op papier heb gezet. Ik hoef eigenlijk nooit lang na te denken over hoe ze zich zullen gedragen in bepaalde situaties.

Hoe bouw je een verhaal op?

De zusjes MofetDe verhalen zijn gewoon erg character-driven. De personages bepalen het verhaal. Ik had met mijn siamese tweeling Johnny en Baba nog heel veel kunnen doen, maar het kwam gewoon goed uit dat zij met de kannibalenkoningin Ovidia zouden trouwen. Ik had ze liever nog niet gedag gezegd. Het gebeurt ook dat ik elementen verzamel die ik in mijn verhalen kwijt wil. Ik heb bijvoorbeeld een fassinatie voor siamese tweelingen, laat dat duidelijk zijn. In Dr. Molotow komen twee zusjes Mofet voor, die alleen maar denken dat ze een siamese tweeling waren. Die personages zijn gebaseerd op twee Engelse tweelingszusjes, die als kinderen alleen maar met elkaar praatten. Dat zijn gewoon dankbare elementen voor een verhaal. Als ik zulke elementen een jaartje inkubatietijd gun, dan komt daar wel een verhaal uit.

Je tekenstijl roept vanzelf associaties op met grote voorbeelden uit de undergroundscene, zoals Robert Crumb.

Toen men mijn werk de eerste keer vergeleek met Crumb, was ik vijftien en had ik nog nooit van Crumb gehoord. Soms zie je het werk van een tekenaar dat een schok van herkenning veroorzaakt. Bij mij is dat misschien het werk van Crumb. Zulke gelijkenissen zijn dikwijls puur toeval. Ik geloof heel erg in het toeval.
Het zijn ook uiterlijkheden zoals een lijnvoering die de mensen doen besluiten tot een bepaalde invloed in iemands werk, terwijl ik juist erg beïnvloed wordt door mensen die met iets heel anders bezig zijn, zoals Jaime Hernandez (van Love and Rockets nvdr).

Tegenwoordig wordt Dr. Molotow niet meer uitgegeven door je eigen uitgeverijtje Monguzzi, maar door het Gentse De Schaar.

Ik ben blij dat ze mijn werk willen uitgeven. Dat ik Dr. Molotow zelf heb uitgegeven, was toch in eerste instantie omdat niemand anders het wou uitgeven. Voor heel eksperimenteel werk mag je niet te veel verwachten, dan mag je al tevreden zijn dat je tweehonderd strips in eigen beheer verkoopt. Maar Dr. Molotow heeft volgens mij meer mogelijkheden. De ingrediënten van die strip kunnen bij sommige mensen nogal eksotisch overkomen, maar er zitten een bepaalde dinamiek en logica in, die een goede mainstreamstrip ook zou kunnen hebben. Ik word ook een beetje moe van het begrip underground, omdat het voor veel mensen niet meer betekent dan 'verkoopt zeker niet veel'. Bij Dr. Molotow ligt de drempel vrij hoog, maar als lezers er een keer aan beginnen, kunnen ze soms heel snel echte fans worden. Ik heb nooit een serieuze voorpublikatie gehad, en dat betekent dat lezerswerving een traag proces is.

Met de opkomst van publikatie in eigen beheer is Marcel Ruijters een voorbeeld geworden voor een generatie.

Ik vind het raar hoor. Ik kan nog steeds niet van mijn tekenarij leven. En toch wordt ik blijkbaar door jongere tekenaars als voorbeeld gezien. Ik denk dat ik gewoon wat eerder begonnen ben met in eigen beheer aan de weg te timmeren. En ik ben fortuinlijk genoeg geweest om verder te kunnen werken aan mijn geesteskind. De kans was even groot dat mijn projekt gewoon was doodgebloed. Maar ik ben een verslaafde gek. Ik blijf gewoon doorgaan.

Waar komt je voorkeur voor freaks, siamezen en allerlei misvormingen vandaan?

Ik weet het eigenlijk niet. Toen ik vier was, tekende ik al geraamtes en draken. Sommige mensen zullen dat misschien heel luguber vinden. Toen ik op school modeltekenen kreeg, had ik ook een sterke neiging om te overdrijven. Er zijn tekenaars die niets liever doen dan mooie vrouwen tekenen. Persoonlijk heb ik dat na een tijdje wel gehad, want dat is altijd hetzelfde. De diversiteit is boeiend, niet de beperking.
Als ik siamezen of mensen met misvormingen gebruik in mijn verhalen, is dat niet om ze te kijk te zetten. Ik geef ze een echte persoonlijkheid. Dr. Molotow is een soort fantasiewereld waarin mutaties de gewoonste zaak van de wereld zijn. Mutatie is nodig in de natuur. Er is slechts evolutie door mutatie. Dat is de evolutieleer zoals ik die begrepen heb. In een wereld zoals ik die teken, zou het een voordeel kunnen zijn om als siamese tweeling door het leven te gaan. Ik heb al veel over freaks en sideshows gelezen. Dan blijkt telkens dat anders-zijn alleen als handicap wordt uitgebuit. Het is dan een vorm van sentimentaliteit van mij dat ik die situatie probeer om te keren: anders-zijn kan een voordeel betekenen. Ik gooi er natuurlijk wel een anti-aanbaklaag van ironie overheen.

Je publiceert geregeld in Zone 5300 (maandblad over strips, kultuur en curiosa nvdr). Is dat puur idealisme?

Er is niemand bij Zone 5300 die betaald wordt. Het zijn allemaal onbetaalde professionals. Sommige redaktieleden werken zich het lazarus om dat tijdschriftje elke keer weer op tijd de deur uit te krijgen.
Het blad is ontstaan omdat men iets wou doen met de grote hoeveelheid striptalent die er in Nederland rondloopt. Een Berend Vonk, Matthias Giesen of Jeroen de Leijer hebben een heel eigen stijl ontwikkeld. De grote stripuitgeverijen willen er niet aan, omdat ze de markt te klein vinden. Robert van der Kroft (van Sjors en Sjimmie) heeft dan mecenas gespeeld en zijn geld ter beschikking gesteld om het blad te maken. En het loopt nog steeds. Maar er is dus nog steeds geen geld om tekenaars te betalen.

Ben je nog vanalles van plan buiten Dr. Molotow?

Ik heb een strip gemaakt, Schnucki & Otzi, met Chris Crielaard uit Maastricht. Dat is een volkomen gestoorde strip geworden, omdat Chris ook een volledig losgeslagen fantasie heeft. Een soort tekststrip, en lekker absurd. Ik werk ook graag samen met Matthias Giesen. We hebben een aantal kortverhalen gemaakt die nu druppelsgewijs in Zone 5300 verschijnen. Ik blijf naast de strips los tekenwerk maken. Want omdat Dr. Molotow nog een konventionele struktuur heeft, kan ik er nog niet al mijn eieren in kwijt.

Gert Meesters

Van Dr. Molotow zijn drie deeltjes uitgegeven bij uitgeverij Monguzzi (deel 1 voorlopig uitverkocht) en al één deel bij De Schaar.

Dit interview werd afgenomen in juni 1996 en verscheen in oktober 1996 ingekort in Veto. Het werd uitgeschreven in de spelling-Geerts.

thuis<>interviews<>reportages<>over deze site<>contact

Samenstelling: Gert Meesters / laatste update: 13-06-2006 .
Deze site ziet er het best uit op een Mac, zoals alles eigenlijk.
Het copyright op gebruikte afbeeldingen uit strips behoort toe aan de vermelde auteurs en uitgeverijen.